Son zamanlarda birçok ülkede dünyanın sonraki nesillere de aynı şekilde, sürdürülebilir ve yaşanılabilir bir ekosistemi aktarabilmesi amacıyla karbon ayak izini azaltma çalışmaları yapılıyor. Peki, karbon ayak izi tam olarak ne anlama geliyor?
Karbon ayak izi nedir?
Karbon ayak izi, bir bireyin, ailenin, kurumun veya ülkenin sürdürdüğü faaliyetler sonucunda atmosfere salınan sera gazlarının karbondioksit cinsinden karşılığıdır. Karbon ayak izi, insanların ulaşım, ısınma ya da enerji tüketimi nedeniyle atmosfere yayılmasına aracığı olduğu karbon miktarını temsil etmektedir. Karbon ayak izi karbondioksit emisyonu veya karbondioksit yayılımı olarak da adlandırılır. Karbon ayak izi genellikle yıl bazında ve ton birimiyle ifade edilmektedir. Dünyada, ortalama karbon ayak izi 4 tona yakındır. Petrol, doğalgaz, kömür gibi fosil yakıtların yakılması sonucunda karbon salınımı gerçekleşir.
Karbon ayak izi, doğrudan (birincil) ayak izi ve dolaylı (ikincil) ayak izi olmak üzere iki ana parçadan oluşur. Birincil ayak izi, evsel enerji tüketimi ve ulaşım (söz gelimi araba ve uçak) dahil olmak üzere fosil yakıtlarının yanmasından ortaya çıkan doğrudan karbondioksit emisyonlarının, ikincil ayak izi ise kullandığımız ürünlerin tüm yaşamın döngüsünden bu ürünlerin imalatı ve en sonunda bozulmalarıyla ilgili olan dolaylı karbondioksit emisyonlarının ölçüsüdür.
Karbon ayak izini azaltmak
Karbon ayak izimizi azaltma yolunda ilk aşama karbon ayak izini hesaplamak ve farkında olmaktan geçiyor. Bunun için çeşitli internet sitelerinde hesaplama araçları bulunuyor. Ev nüfusu, hangi ulaşım araçlarının kullanıldığı, ne sıklıkla seyahate çıkıldığı, evde hangi ısıtma kaynaklarının kullanıldığı, tüketilen yemekler ve et miktarı, alışveriş alışkanlıkları gibi kategoriler altında çeşitli sorular yanıtlanarak karbon ayak izi hesaplanıyor. Çoğu oldukça hızlı ve uygulaması kolay olan, çok kısa sürede karbon ayak izini azaltmak ve daha çevre dostu bir yaşam sürmeye başlamak için bazı çözüm önerileri:
- Yenilenebilir ve sürdürülebilir kaynaklara geçmek
- Enerji verimliliği yüksek elektronik aletleri kullanmak
- Daha az su kullanmak
- Yerli ve organik gıda tüketmek
- Işıkları söndürmek
- İşe bisikletle gitmek, motorlu taşıt kullanımını azaltmak
- Geri dönüştürülebilir ürünleri kullanmak
- Yeşil alanları korumak ve arttırmak
- Çevre temizliğine dikkat etmek
- Plastik kullanımını azaltmak
