Başak Nur GÖKÇAM
Denizler, dünyamızın yaklaşık %70’ini kaplıyor ve gezegenimizdeki su ekosisteminin vazgeçilmez bir parçası olarak ön plana çıkıyor. Bu denizlerin akciğerleri ise hiç şüphesiz ki deniz çayırlarıdır. Yapılan kapsamlı araştırmalar, sadece 1 metrekare deniz çayırının günde 14 litre oksijen üretebileceğini ortaya koyuyor. Yani, yalnızca 1 metrekare deniz çayırı, bir yılda 5 bin litreden fazla oksijeni insanlığa sunabiliyor. Bu rakamı 1 hektara çıkardığımızda, deniz çayırlarının yılda 1.024 ton karbon tutma kapasitesine sahip olduğunu görüyoruz. Bu veriler, gezegenimizin geleceği açısından deniz çayırlarının önemini gözler önüne seriyor.
İş Bankası ve Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) iş birliğiyle başlatılan ‘Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları’ projesi, bu önemli konuyu ele alarak 1 yılı geride bıraktı. Proje, Marmara Denizi’nde yapılan keşiflerle, uzmanlarla birlikte gözlemler yapma fırsatı sundu. Şamandıralama aşamasına geçilen bu projede, Marmara Denizi’nde umut verici gelişmeler yaşanıyor. İlk kez deniz çayırlarında şamandıralama aşamasına geçilen projede, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı’na toplam 10 adet şamandıra yerleştirildi. Bu şamandıraların üzerindeki sıcaklık ölçüm cihazları, iklim değişikliğinin etkilerini izlemek amacıyla düzenli veriler sağlamayı hedefliyor.
“Çabaların karşılığını aldık”
Projenin ikinci etabına dair bilgi veren İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı ve Sürdürülebilirlik Lideri İzlem Erdem, denizlerdeki biyoçeşitliliğin korunması, kirliliğin azaltılması ve bu doğal güzelliklerin gelecek nesillere aktarılması için sürdürülebilir çözümlerin önemine dikkat çekti. Erdem, “Geçen yıl ilk adımını attığımız ‘Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları’ projesi ile Marmara Denizi’nin sağlığı için kritik öneme sahip Posidonia oceanica deniz çayırlarının bulunduğu alanların haritalanmasını, üzerindeki atıklardan temizlenmesini ve korunmasını amaçlıyoruz. Birinci yılımızda denizlerin akciğeri olarak bilinen iki yeni deniz çayırı alanının keşfi, oksijeni tükenmekte olan Marmara Denizi için sevindirici bir gelişme oldu. Hem harcanan çabaların karşılığını almanın mutluluğunu yaşadık hem de daha fazlası için motive bir şekilde yolumuza devam ettik. 100. yılımızda projenin etkisini artırmak için yeni bir aşamaya geçiyor ve şamandıralama çalışmalarını başlatıyoruz” dedi.
“2026’da karbon nötr olmayı hedefliyoruz”
Bankanın doğrudan operasyonlarından kaynaklanan emisyonları azaltma stratejisi kapsamında karbon-nötr banka olma hedefini 2035’ten 2026’ya çektiğini müjdeleyen İzlem Erdem, “Net Sıfır Bankacılık Birliği üyesi olarak sağladığımız kredilerden kaynaklanan emisyonları azaltmak için önemli taahhütlerde bulunduk. Dolaylı emisyonların azaltımına da katkı sağlama hedefiyle, kredi portföylerimizin emisyonunu azaltmak için enerji, demir-çelik ve çimento olmak üzere 3 sektör seçtik. 2021 yılına kıyasla kredi portföylerinde elektrik üretiminde %61, çimento sektöründe %21 ve demir-çelik sektöründe %10 azaltım hedefliyoruz. Gelecek süreçte bu 3 sektöre yeni sektörler de eklemek istiyoruz” şeklinde konuştu.
Marmara’da yeni deniz çayırı yatakları bulundu
2023 yılı itibarıyla Marmara Denizi’nde yeni Posidonia oceanica deniz çayırları yatakları keşfedildiğini belirten TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, “Sonuçlarımızı bilimsel dergilerde yayımladık. Toplamda 5 bin metrekarelik 3 yeni alan, bu çiçekli bitkinin yeni yayılım alanı oldu. Bu çayırların son yayılım alanları Marmara Adaları olarak belirlendi. Ayrıca, Aralık 2023 itibarıyla Marmara Adası, Avşa Adası, Erdek merkez ve köylerinde toplam 20 okulda 4 binden fazla ilk ve ortaokul öğrencisine denizlerimiz ve deniz çayırlarıyla ilgili eğitimler verdik” ifadelerini kullandı.
“Şamandıralara zarar verilmemeli”
Projeye ilişkin görüşlerini paylaşan TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, deniz çayırlarının başladığı noktalara 10 adet mapa ve şamandıra yerleştirileceğini belirtti. Öztürk, “Şamandıraların bağlanacağı tonozların, zamanla Marmara’da biten sübye ve kalamarlar için yaşam alanı oluşturmasını bekliyoruz. Ayrıca, deniz çayırları alanlarına yerleştirilen bu mapa ve şamandıralarla bölgede yürütülen faaliyetlerde (balıkçılık, dalış, su sporları ve tekne, gemi geçişleri vb.) farkındalık sağlamayı hedefliyoruz. 10 adet şamandıraya zarar verilmemesi büyük önem taşıyor. Şamandıralar için bütün yetkili kurumlardan izin alındığı ve sığ sularda bulunduğu için balıkçıların av alanlarını kısıtlamayacağına inanıyoruz” dedi.
