İnsan Yapımı Mega Yapıların Dünya’nın Dönüşü Üzerindeki Etkileri
İnsan yapımı mega yapılar, Dünya’nın dönüşünü yavaşlatma potansiyeline sahip olabilirler. Bu bilgi, yeni bir kavram olmasa da, devasa yapıların gezegenimizin döngüselliği üzerindeki etkilerini merak edenlerin sayısı her geçen gün artmaktadır.
NASA bilim insanı Dr. Benjamin Fong Chao, Çin’deki Üç Boğaz Barajı gibi 185 metreden yüksek olan dev yapılar, Dünya’nın dönüşünü 0,06 mikrosaniye kadar yavaşlatma kapasitesine sahip olabileceğini belirtmiştir. Bu süre, tek başına fazla bir zaman dilimi gibi görünmeyebilir; fakat Dünya’nın dönüşü açısından, bir saniyenin milyarda biri bile gezegenimiz ve onun döngüsel özellikleri üzerinde büyük etkilere yol açabilir.
Chao ve diğer bilim insanlarının araştırmaları, bu tür insan yapımı mega yapıların Dünya’nın kutuplarının konumunu etkileyebileceğini de ortaya koymaktadır. NASA’nın 2005 yılında yayımladığı bir rapora göre, böyle büyük bir yapının varlığı, Dünya’nın kutuplarının iki santimetre kadar hareket etmesine neden olabilmektedir. Bu değişim ilk bakışta önemsiz gibi görünse de, Dünya’nın dönüşündeki hız değişimlerini bildiren diğer raporlarla birlikte düşünüldüğünde, endişe verici bir durum ortaya çıkabilir.
İnsan yapımı bu mega yapıların Dünya’nın dönüşünü nasıl etkilediğini anlamak için matematiksel bir analiz gerekmektedir. Üç Boğaz Barajı dolduğunda, bu yapının yerel kütlesi ve kütlenin Dünya’nın dönüş ekseninden olan uzaklığı artar. Bu durum, bilim insanlarının “eylemsizlik momenti” olarak adlandırdığı kuvvetin artmasına neden olur ve Dünya’nın dönüşüne karşı çok küçük bir direnç yaratır. Ayrıca, Dünya’nın açısal momentumunun her zaman korunması gerektiğini de göz önünde bulundurmalıyız. Bu, sistemin sabit kalması için diğer faktörlerin değişmesi gerektiği anlamına gelir.
Dolayısıyla, Dünya’nın dönüş hızındaki herhangi bir değişim, diğer faktörleri de etkiler. Kütlenin uzaklığı arttıkça, nesnenin aynı açısal momentumunu koruyabilmesi için dönüş hızının yavaşlaması gerekecektir. Ancak, kütlenin uzaklığı azaldığında, nesne açısal momentumunu korumak adına hızlanmalıdır. Bu açıklama, insan yapımı mega yapıların Dünya’nın dönüş hızını nasıl etkilediği için de geçerlidir. Barajın kütlesi arttıkça (içerisinde su biriktikçe), Dünya’nın açısal momentumunun sabit kalabilmesi için dönüş hızının yavaşlaması gerekmektedir.
Dünya üzerindeki diğer insan yapımı yapılar da, daha küçük ölçekte olsa bile, gezegenin dönüşü üzerinde etkiler yaratabilir. Bu etkiler, bireysel olarak çok küçük değişiklikler anlamına gelse de, zamanla birikerek önemli sonuçlara yol açabilir. Dolayısıyla, insan yapımı mega yapıların gezegenimizin döngüselliği üzerindeki etkilerini göz ardı etmemek, gelecekteki araştırmalar için önemli bir alan oluşturmaktadır.
