Türkiye’nin İmalat Sanayisinde Orta Yüksek ve Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı
AA’nın Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve 2025 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’ndan derlediği verilere göre, Türkiye’nin imalat sanayisinde orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı son 10 yılda 100 milyar dolara yaklaşmış durumda. 2013 yılında 53,1 milyar dolar olan bu ihracat, 2017’de 60,1 milyar dolara, 2021 yılında ise 77,4 milyar dolara yükselmiştir. 2022 yılında 88,7 milyar dolara ulaşan ihracat, geçen yıl 97,3 milyar dolar olarak kaydedilmiştir. Bu yılın Ocak-Eylül döneminde ise orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatı 73,4 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır.
Öncelikli Sektörler ve Beşeri Sermaye Desteği
Bakan Mehmet Fatih Kacır, bu verilerle ilgili olarak AA muhabirine yaptığı açıklamada, son 22 yılda rekabetçi üretime yönelik imalat sanayisinde yatırımı artıracak, istihdamı ve ihracatı destekleyecek politikaları önceliklendirdiklerini belirtti. Milli gelirin 2002 yılında 238 milyar dolardan 1,1 trilyon dolara çıktığını vurgulayan Kacır, Türkiye’nin o dönemde dünyanın en büyük 18. ekonomisi olduğunu, her yıl ortalama yüzde 5,4 büyüyerek bugün satın alma gücüne göre dünyanın en büyük 11. ekonomisi haline geldiğini ifade etti.
Kacır, imalat sanayisi sektörlerinin istihdam, üretim, ticaret, katma değer ve teknoloji düzeyinin arttığını belirtirken, kimya, ilaç-tıbbi cihaz, makine, elektrikli teçhizat, otomotiv, elektronik ve raylı sistem araçlarının öncelikli sektörler olacağını kaydetti. Ayrıca, teknoloji, yenilik, ürün kalitesi ve verimliliği artırarak yüksek katma değerli üretimi destekleyeceklerini de sözlerine ekledi.
2025’te Hedef 117,1 Milyar Dolar
Kacır, yüksek katma değerli üretimi hedefleyen sanayi politikası ile yapısal dönüşümü hızlandıracaklarını belirterek, Türkiye’nin orta ve yüksek teknolojili ürün ihracatının imalat sanayi ihracatı içindeki payını artırmayı hedeflediklerini dile getirdi. Yüksek teknoloji ürün ihracatının 10 milyar dolara yaklaştığını vurgulayan Kacır, şöyle devam etti:
- “Orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatımız geçen yıl rekora imza atarak 97,3 milyar dolar oldu, bu yıl ise 9 ayda 73,4 milyar dolar seviyesine ulaştı. İhracatımızı artırmak için program ve desteklerimizi kararlılıkla sürdürüyoruz.”
- “Gelecek yıl orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatındaki payının yüzde 44’e yaklaşmasını bekliyoruz. Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda belirlediğimiz üzere, bu ihracatın 2024’te yaklaşık 104 milyar dolar, 2025’te ise 117,1 milyar dolara çıkmasını hedefliyoruz.”
Yeni Teşvik Programları Yolda
Kacır, OSB’lerin sayısını 191’den 362’ye çıkardıklarını ve 45 endüstri bölgesi kurarak Türkiye’yi küresel bir üretim üssü haline getirdiklerini belirtti. Ayrıca, 104 teknoparkta 11 bine yakın firmanın teknoloji geliştirme çalışmaları yürüttüğünü ifade etti. Katma değerli üretim ve dijital dönüşüm odaklı imalat sanayinin dönüşümü için yeni enstrümanları devreye aldıklarını vurgulayan Kacır, şu bilgileri verdi:
- “Yüksek teknolojili ürün ihracatımız yarıdan fazlasının havacılık ve savunma sanayiinden oluşarak 9,1 milyar doları aştı.”
- “Yüksek teknoloji yatırımları için Ar-Ge’den seri üretime, uçtan uca bütüncül bir destek mekanizması olan ‘Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı’ ile bugüne kadar 102 milyar liralık yatırımı harekete geçirdik.”
- “‘Yatırım Taahhüdü Karşılığı Avans Kredisi’ (YTAK) programımız ile yüksek teknoloji yatırımlarına cazip koşullarda ve uzun vadeli finansman sağlıyoruz.”
Kacır, Türkiye’yi yeni teknoloji yatırımlarının adresi kılacak tarihin en büyük ölçekli teşvik programı olan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı’nı ilan ettiklerini belirtti. Bu programla, yatırımcılara proje bazlı teşvikler, pazar geliştirme destekleri ve cazip finansman olanakları sunacaklarını ifade etti. Ekonominin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü desteklemek için yeni projeleri devreye alacaklarını vurguladı.
Kacır, imalat sanayisi özelinde büyük veri, nesnelerin interneti, endüstriyel robot teknolojileri, akıllı sensör sistemleri, yapay zeka tabanlı siber fiziksel akıllı fabrika sistemleri, siber güvenlik, akıllı otomasyon sistemleri ve sanal/artırılmış gerçeklik gibi 8 dijital teknoloji alanını proje teklif çağrısı kapsamına aldıklarını sözlerine ekledi.
