Dinozorların Yok Oluşuna Dair Yeni Bulgular
Dinozorların yok oluşunu açıklamak için öne sürülen alternatif teorilerden biri olan volkanik aktivitenin aşırı artışının, en sonunda tamamen çürütüldüğü görünmektedir. Kanatlılar hariç tüm dinozor türleri, yaklaşık 66 milyon yıl önce büyük bir yok oluşa uğradı. Bu dramatik olayın nedenini açıklamak için önerilen teorilerin en dikkat çekici olanları, son darbenin yıkıcı volkanik patlamalardan ve devasa bir meteorun yeryüzüne çarpmasından kaynaklandığıydı.
Manchester Üniversitesi’nden liderliğindeki araştırmacılar, bu uzun yıllardır tartışılan olayı incelemek için, yok oluş olayından önceki 100.000 yılın ortalama hava sıcaklıklarını simüle etme yoluna gitti. Science Advances dergisinde 18 Aralık tarihinde yayınlanan çalışmaları, Kretase sonu kitlesel yok oluşunun nedeninin, asteroit çarpması sonucunda meydana geldiğini doğrulamaktadır.
K-T yok oluşu olarak da bilinen bu dönem, son derece şiddetli jeolojik ve astronomik olayların yaşandığı bir zaman dilimiydi ve dünya üzerindeki tüm türlerin yaklaşık %80’inin sona ermesine neden oldu. Bu dönemde, 10 ila 15 kilometre genişliğinde bir asteroidin günümüzde Meksika sınırları içindeki bölgeye çarptığına dair kanıtlar oldukça güçlüdür. Ancak aynı dönemde, günümüzde Hindistan civarındaki yanardağlar da Dünya tarihinin en büyük patlamalarından bazılarını yaşamıştı.
Bu felaketlerin zamanlamasını ve yoğunluğunu incelemek için, Plymouth Üniversitesi, Utrecht Üniversitesi ve Denver Doğa ve Bilim Müzesi’nden bilim insanlarının dahil olduğu bir ekip, Colorado ve Kuzey Dakota’dan elde ettikleri kısmen çürümüş organik madde olan turbanın tarih öncesi katmanlarını analiz etti. İnceledikleri turba örnekleri, yapıları sıcaklığa bağlı olarak değişen bakteriler tarafından üretilen benzersiz moleküller içeriyordu. Bu molekülleri inceleyerek, yok oluştan önceki 100.000 yılın ortalama yıllık hava sıcaklığı için bir zaman çizelgesi oluşturmayı başardılar.
Araştırmacılar, volkanik karbondioksit emisyonlarının o dönemde gezegeni kademeli olarak 3 Santigrat derece ısıttığını buldular. Ayrıca, kitlesel yok oluştan yaklaşık 30.000 yıl önce meydana gelen, kükürt emisyonlarıyla güneş ışığını engelleyen büyük bir volkanik patlamanın neden olduğu yaklaşık 5 Santigrat derece kadar kısa bir soğuma dönemini de belirttiler.
Volkanik Patlamaların Yetersiz Etkisi
Bu soğuk dalgası göreceli olarak kısa sürdü ve “sadece” yaklaşık 10.000 yıl sonra sıcaklıklar önceki seviyelerine geri döndü. Sonuç olarak, araştırmacılar volkanik patlamaların iklim üzerindeki etkisinin dinozorları yok etmeye yetmeyeceğini öne sürüyorlar. Volkanik patlamalarla ortaya çıkan kükürtün yeryüzündeki yaşam üzerinde büyük etkileri olsa da, bunun dinozorların yok oluşundan binlerce yıl önce gerçekleştiği ve dolayısıyla dinozorların yok oluşu üzerinde muhtemelen sınırlı bir etkisi olduğu belirtiliyor.
Öte yandan, asteroit çarpması, “orman yangınları, depremler, tsunamiler ve güneş ışığını engelleyen, ekosistemleri harap eden bir ‘çarpışma kışı’ da dahil olmak üzere bir dizi felakete yol açtı.” Araştırmacılar, birbirinden 750 kilometre uzaklıktan alınan iki turba örneğinin verdiği benzer sıcaklık ölçümleri sayesinde, bu sonuçların yerel değil, küresel sıcaklık modellerini temsil ettiğinden emin olduklarını belirtiyorlar. Ayrıca, sonuçlarının “aynı zaman dilimindeki diğer sıcaklık kayıtlarıyla da uyuştuğunu” vurgulamaktadırlar.
Tüm bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, dinozorların sonunu getiren asıl darbenin asteroit tarafından gerçekleştirildiğinin neredeyse kesin olduğu ifade edilmektedir. Elbette, bu olayların çözülmesi geçmişi değiştirmeyecek. Ancak yaşanan bu felaketleri anlamak, gezegenimizin olaylara nasıl tepki verdiğini daha iyi kavramamıza yardımcı olmaktadır.
