Dünya Anıtlar Fonu’ndan Yeni Bir Liste: Tehdit Altındaki 25 Kültürel Miras Alanı
Dünya Anıtlar Fonu (WMF), iki yılda bir yayımladığı tehdit altındaki 25 kültürel miras alanının listesinin yeni sürümünü duyurdu. Bu liste, tarihte ilk kez Ay’ı da kapsıyor.
WMF’nin hazırladığı Dünya Anıtlar Gözetim Listesi, genellikle Dünya üzerindeki kültürel miras alanlarıyla sınırlı kalıyordu. Ancak, son yıllarda insanlığın Ay’a olan mürettebatsız ziyaretlerinin artması, Ay yüzeyinde bıraktığımız kültürel açıdan önemli izlerin korunması konusunda endişeleri gündeme getirdi. WMF Başkanı ve CEO’su Bénédicte de Montlaur, bu durumu şu şekilde değerlendirdi: “Ay, insanlığın Dünya’nın ötesinde attığı ilk adımlara tanıklık eden eserleri tanıma ve koruma konusundaki acil ihtiyacı yansıtmak için ilk kez listeye dahil edildi. Bu, ortak tarihimizde belirleyici bir andır.”
Bu kapsamda, sadece dikilmiş bayraklar, kameralar ve anıtlar gibi fiziksel nesneler değil, aynı zamanda Ay iniş araçlarının ve astronotların ayaklarının bıraktığı ilk izler de koruma altına alınması gereken unsurlar arasında yer alıyor. Montlaur, yeterli koruma protokollerinin olmaması nedeniyle bu kalıntıların giderek daha fazla riskle karşı karşıya kaldığını belirterek, “Ay’ın dahil edilmesi, ister Dünya’da ister ötesinde olsun, kolektif anlatımızı yansıtan ve koruyan mirası korumak için proaktif ve işbirlikçi stratejilere olan evrensel ihtiyacı vurguluyor.” dedi.
Tehdit Altındaki Diğer Önemli Alanlar
Güncellenen listedeki en dikkat çekici yer Ay olsa da, Dünya’daki 24 farklı yer de kültürel mirasın ne kadar büyük bir tehdit altında olduğunu gözler önüne seriyor. Beş kıtaya yayılmış olan bu alanlar, silahlı çatışmalar, doğal afetler, iklim değişikliği ve turizm gibi üç ana risk eğilimini temsil ediyor.
- Gazze’nin Tarihi Kentsel Dokusu: Çatışma nedeniyle risk altında olan bu alan, insanlık tarihinin genişliğini temsil eden yüksek yoğunlukta miras alanlarına ev sahipliği yapıyor. UNESCO, 7 Ekim 2023 ile 29 Kasım 2024 arasında bu tür 75 yerin hasar gördüğünü doğruladı.
- Antakya Antik Kenti: Ülkemizde Şubat 2023’te meydana gelen depremler, sadece muazzam bir hayat kaybına yol açmakla kalmadı, aynı zamanda şehrin önemli tarihi mekanlarını da yıktı. Bu nedenle Antakya, listeye dahil edildi.
- Swahili Kıyıları: Sahra Altı Afrika’da iklim değişikliği, bu listeyi oluşturan panel tarafından özellikle kritik bir sorun olarak tanımlandı. Fırtına dalgaları ve kıyı erozyonu nedeniyle kültürel mirası tehdit altında olan Swahili kıyıları da listeye eklendi.
- Çin’deki Maijishan ve Yungang Budist Mağaraları: Yoğun turizm nedeniyle tehlike altında olan bu yerler, turistik baskının kültürel mirasa olan etkisini göstermektedir.
- Arnavutluk’un Drino Vadisi Manastırları: Bu yer de turizm nedeniyle tehdit altında olan alanlardan biri olarak dikkat çekiyor.
Bu yerlerin izleme listesine alınması, kamuoyunun farkındalığını artırmayı, risk altındaki alanların korunmasına yönelik fon sağlamayı ve çevredeki topluluklar üzerinde olumlu bir etki yaratmayı hedefliyor.
