Kızamık Salgınında Endişe Verici Artış
DSÖ’nün (Dünya Sağlık Örgütü) geçtiğimiz hafta yayımladığı rapora göre, aşı ile önlenebilen bir hastalık olan kızamık, 2024 yılında dünya genelinde tehlikeli bir yükseliş trendine girdi. Özellikle ABD, Avrupa ve Orta Asya’da vakalar hızla artış gösterdi ve son yirmi yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. UNICEF ile iş birliği içinde hazırlanan bu rapor, kızamığın global bir sağlık tehdidi olarak yeniden gündeme geldiğini gösteriyor.
Raporda belirtilen verilere göre, Avrupa ve Orta Asya’yı kapsayan 53 ülkede 2024 yılında 120.000’den fazla kızamık vakası kaydedildi. Bu sayı, bir önceki yılın iki katına ulaştı ve 1997’den bu yana bölgedeki en yüksek vaka toplamı olarak tarihe geçti. Özellikle beş yaş altındaki çocukların ciddi hastalık riski altında olması, uzmanları ve sağlık yetkililerini daha da kaygılandırıyor. Kızamık, son derece bulaşıcı bir viral hastalık olmasının yanı sıra, 1970’lerden bu yana yaygın bir şekilde uygulanan KKK (kızamık, kabakulak ve kızamıkçık) aşısı sayesinde büyük ölçüde kontrol altına alınmıştı.
ABD ve Avrupa gibi birçok bölgede başarılı aşılama programları, kızamığın neredeyse tamamen ortadan kaldırılmasını sağlamıştı. Nitekim ABD, 2000 yılında kızamığın yerel bulaşmasını resmi olarak sona erdirdiğini duyurmuştu. Avrupa’da ise vaka sayıları 2016’da sadece 4.440’a kadar düşerek tarihi bir başarıya imza atmıştı. Ancak aşılama oranlarının yetersiz kaldığı bölgelerde kızamık hala ciddi bir tehdit olmayı sürdürüyor. Toplum bağışıklığının zayıfladığı durumlarda, hastalık kolayca geri dönebilir. Örneğin, 2018 yılında Birleşik Krallık, kızamıksız geçtiği iki yılın ardından kontrolsüz salgınlar nedeniyle bu statüyü kaybetmişti. Neyse ki, 2021 yılı itibarıyla tekrar kızamıksız statüsüne kavuşmayı başardı.
Pandeminin Aşı Programlarına Etkisi
Covid-19 pandemisi de aşı programlarındaki mevcut sorunları daha karmaşık hale getirdi. Pandeminin ilk yıllarında uygulanan sosyal mesafe ve izolasyon önlemleri, kızamık gibi bulaşıcı hastalıkların vaka sayılarını önemli ölçüde azaltmıştı. Ancak bu dönemde aşılama programlarının kesintiye uğraması, uzun vadede beklenmedik sonuçlara yol açtı. Pandemi kısıtlamalarının kaldırılmasıyla birlikte toplumların sosyal hayata dönüşü, kızamık gibi hastalıklarda ani bir artışı da beraberinde getirdi.
2023 yılında Avrupa genelinde 60.000’den fazla vaka görülürken, 2024 yılı itibarıyla bu sayı iki katına çıkarak 127.352’ye ulaştı. Kızamıkla bağlantılı en az 38 ölümün rapor edildiği bu dönemde, hastaların %40’ından fazlasını beş yaş altındaki çocuklar oluşturdu. Bu durum, sağlık otoritelerini alarma geçirirken, aşılamanın öneminin bir kez daha gözler önüne serilmesine neden oldu.
