İstanbul Ticaret Odası Başkanı Avdagiç’ten Enflasyon ve Döviz Kuru Değerlendirmesi
İstanbul’daki 800 bin firmanın üyesi olduğu İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, gazetecilere yaptığı açıklamalarda enflasyon ve döviz kuru üzerine önemli değerlendirmelerde bulundu. Avdagiç, enflasyonun bu yıl hedefe yakın bir seviyede gerçekleşmesinin kritik bir öneme sahip olduğunu vurguladı ve “2025 enflasyon hedefi, bizi aylık enflasyonun yüzde 1,2-1,5 arasında olması gerektiği sonucuna götürüyor. Bu hedefe ulaşmak için her kesimin üzerine düşen önemli sorumluluklar var.” şeklinde konuştu.
Enflasyonla mücadelenin 2024’ün son çeyreği ve 2025’te tüketicinin gücünü daha etkin kullanmasını gerektirdiğini belirten Avdagiç, şu ifadeleri kullandı: “İktisat 101 derslerinde anlatılan klasik bir örnektir. Bir restoran yemeği 100 liraya satıldığında, ertesi gün fiyatı 120 lira, bir sonraki gün ise 150 lira olursa ve bu fiyatlar yine de satılmaya devam ediyorsa, fiyat orada oluşur. Fiyatları belirleyen en önemli unsurlardan biri tüketicinin kendisidir. Hizmet enflasyonu, gıda ve giyim fiyatlarındaki artışlar hakkında şikayet ediyoruz. Ancak restoran fiyatlarından veya gastronomik ürünlerden şikayet ederken, alternatiflerimiz olmayabilir. Ama tüketicinin, harcama gücünü yeterince kullanmadığına inanıyorum. Ahlaki ve etik davranan şirketler için pozitif ayrımcılık yapılması gerekiyor. Batıda bunun örneklerini görmekteyiz; bir ürünün fiyatı çok hızlı bir şekilde artarsa, o ürün kategorisine karşı üstü örtülü bir ambargo devreye girmektedir. Etik davranmayan üreticiler ve satıcılar, bu durumda geri adım atmak zorunda kalıyorlar.”
Avdagiç, tüketicinin geniş bir spektrumda yer aldığını ve belirli gelir gruplarındaki harcama yapanların daha çok tasarrufa yönlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Tasarrufu teşvik eden politikaların izlenmesi gerektiğini vurgulayan Avdagiç, “İsrafı önleyici politikaları yoğun bir şekilde kamuoyuyla paylaşmalıyız. Özellikle gençleri bu konuda bilinçlendirmemiz önemlidir.” dedi.
Prodüktivite ve Döviz Kuru İlişkisi
İTO Başkanı Avdagiç, döviz kuru ve enflasyon dengesine ilişkin görüşlerini de aktardı. Avdagiç, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uyguladığı enflasyonla mücadele programını olumlu bulduklarını ve bu programı desteklediklerini belirtti. Ancak, kur tarafındaki sıkışmanın ihracatı azaltan ve ithalatı kolay hale getiren bir yapıya doğru hızla evrildiğini ifade etti. “Enflasyon ve döviz kuru konularını tüm boyutlarıyla ele almak zorundayız.” diyen Avdagiç, “Enflasyon 100 birim artarken, kur 40 birim artarsa, bunu başka bir şekilde kapatmak mümkün değil. Bir yılda prodüktivitede yüzde 30-35 iyileşme sağlamak oldukça zordur.” görüşünü savundu.
Döviz kurunu baskılayarak enflasyon kontrolünün Türkiye’nin lehine olmadığını ileri süren Avdagiç, “İhracatçı firmalar ve onlara bağlı üreticiler ciddi bir maliyet baskısıyla karşı karşıyalar. Tekstil, hazır giyim, ayakkabı, triko ve çorap gibi geleneksel ihracat sektörlerimiz, otomotiv, makina ve kimya sektörleri de ciddi fiyat baskısı altında. ‘Kuru yükseltin, biz de rahatça para kazanırız’ demiyoruz. Orta Vadeli Program’daki 2025, 2026 ve 2027 ihracat hedeflerinin tutturulması için bu konudaki yaklaşımın gözden geçirilmesi gerekiyor.” dedi.
Kur Geçişkenliği ve Fiyatlar Üzerindeki Etkisi
Bir gazetecinin akademik çalışmalarda dövizin TL karşısında değerlenmesi durumunda “kur geçişkenliği” olasılığına dikkat çekmesi üzerine Avdagiç, “Biz kur geçişkenliğinin fiyatlara olan yansımasını biliyoruz ve bunu sürekli yaşıyoruz. Ancak bu durumu sadece olumsuzluk olarak ele alırsak, gündeme getirdiğimiz konuyla örtüşmeyen bir yapı ortaya çıkar. Şu anki akademik çalışmalar, Türk lirasının aşırı değerlendiğini ve bu durumun devam ettiğini gösteriyor. Son 6 ayın 5 ayında enflasyon, kur artışının üzerinde oldu. Sadece bir ayda kur, enflasyonun çok az üzerinde arttı. Türkiye’nin 2025 ile ilgili ihracat ve ithalat hedeflerine ulaşabilmesi için kurun, üretici açısından daha iyi yönetilebilir ve rekabetçiliği sağlanabilir bir seviyeye gelmesi gerekiyor.” şeklinde konuştu.
