Yapay Zeka ve Veri Ekonomisi: Türkiye’nin Geleceği
Yapay zeka, günümüzde şirketlerin rekabet gücünü belirleyen en önemli unsurlardan biri haline gelmiştir. Bu teknolojinin yaygınlaşması, sadece teknolojik gelişmelerin hızlanmasına katkı sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda veri ekonomisinin büyümesine de önemli bir ivme kazandırıyor. Veri ekonomisi, dünya genelinde hızla gelişen ve büyüyen bir sektör olarak öne çıkıyor. Avrupa Komisyonu’nun öngörülerine göre, Avrupa Birliği’nin (AB) veri ekonomisinin 2025 yılı itibarıyla 829 milyar Euro seviyesine ulaşması ve bu rakamın bölgesel gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) içerisinde %2 ila %6 arasında bir paya sahip olması bekleniyor. Bu durum, verinin ekonomideki hayati rolünü açıkça ortaya koyuyor.
Ayrıca, Avrupa Veri Pazarı Raporu’na göre veri pazaryerlerinin, 2025 yılına kadar küresel ekonomiye 150 milyar dolarlık bir katkı sağlaması öngörülüyor. Türkiye’de de veri ekonomisinin gelişimi hız kazanıyor. Ülkemizdeki veri pazaryerlerinin büyümesi, veri odaklı iş modellerinin yaygınlaşmasıyla daha da hızlanmaktadır. 2022-2027 yılları arasında Türkiye’de veri merkezlerine yapılan yatırımların 365 milyon doların üzerinde bir büyüme göstermesi beklenmektedir.
Yapay zekanın yaygınlaşması, teknolojik gelişmelerin hızını artırırken, Galaksiya CEO’su ve veri pazaryeri olan Deepin’in Kurucusu Erdem Eser Ekinci, bu süreçte yapay zeka çözümlerinin en büyük ihtiyacının veri olduğunu vurguluyor. Ekinci, şunları ifade ediyor: “Ulusal pazarda yerli girişimlerin, kurumsal varlıklarını koruyabilmeleri ve egemenliklerini tesis edebilmeleri için veri pazaryerlerinin kurulması elzemdir. Yapay zeka, veri odaklı iş modelleri ve veri pazaryerlerinin oluşturulmasıyla, Türkiye dijital dünya sahnesinde önemli bir aktör haline gelebilir. Avrupa Birliği bu gerçeğin farkında… Veri ekonomisinin önemini anlayarak yasal düzenlemelere gidiyor ve veri pazaryerleri oluşturuyor. Biz de bu alandaki öncü olarak Türkiye’nin ilk veri pazaryerini, Deepin’i kurduk. Türkiye’deki önemli veri sağlayıcılarını bir araya getirerek, sektöre özgü yapay zeka çözümlerinin küresel ölçekte rekabet edebilmesini sağlamaya çalışıyoruz.”
Veri Ekonomisinde Büyüme ve Gelecek
Veri ekonomisinin kritik bir parçası olan yapay zeka, geleceğin iş modellerini yeniden şekillendiriyor. IDC’nin raporuna göre, üretici yapay zekanın 2027 yılına kadar tüm yapay zekanın %30’unu oluşturması bekleniyor. Bu durum, yapay zekanın veri ekonomisine olan katkısının artarak devam edeceğini göstermektedir. Ayrıca, 2023 yılında elde edilen veriden para kazanma oranı, 2022 yılına göre %20.6 oranında bir artışla 25.4 milyar Euro’ya ulaşmıştır. Bu büyüme, veri pazarının kendisinden daha hızlı gerçekleşmektedir. 2025 yılından itibaren yıllık %4.1 bileşik büyüme oranıyla bu rakamın 2030 yılında 42.3 milyar Euro’ya ulaşması öngörülmektedir.
Avrupa’nın Veri Ekonomisi ve Türkiye’nin Rolü
Avrupa Birliği, veri ekonomisinin güvenli ve adil bir şekilde gelişimini sağlamak amacıyla Data Act ve AI Act gibi yasal düzenlemeler getirmiştir. Bunun yanı sıra, IDSA (International Data Space Association) adında bir birlik oluşturarak, kurum ve kuruluşlar arasında güvenli ve etkin veri paylaşımına olanak tanıyacak teknik protokolleri belirlemiştir. AB’nin bu düzenlemeleriyle veri ticaretine olan güvenin artması ve veri ekonomisinin büyümesinin hızlanması hedeflenmektedir. Avrupa Komisyonu, Avrupa endüstriyel verilerinin yaklaşık %80’inin kullanılmadığını ve bu düzenlemenin 2028 yılına kadar 270 milyar Euro ek GSYİH yaratacağı tahmin edilmektedir.
Erdem Eser Ekinci, bu durumu şu şekilde değerlendiriyor: “AB, veri sahipliğine öncelik vererek veri yasaları çıkararak geleceğini güvence altına almayı hedefliyor. Makine öğrenmesi tekniklerinde olgunlaşmak için yapay zeka fabrikaları kuruyor. Kurumsal firmalar, her yıl kendi verilerini satarak kullanılmayan verilerden gelir elde ediyorlar. Biz de küresel yapay zeka firmalarına tüm ulusal pazarımızı kaptırmamak ve rekabette ayakta kalabilmek için verimize sahip çıkmalıyız. Veri ekonomisine yatırım yapmamız şart.”
Ekinci, Türkiye’nin ilk veri pazaryerini Deepin’i kurduklarını ve herkesi iş birliğine davet ettiklerini belirtiyor. “Veri ekonomisinin hızla büyüdüğü bu dönemde, yapay zeka fabrikalarının ve veri pazaryerlerinin önemi her geçen gün artıyor. Veri odaklı iş modellerine yapılacak yatırımlar son derece kritik. Türkiye’nin bir veri haritası çıkarılması gerekmektedir. Bu verinin hareketi ve erişimi kontrol altına alınmalı ki kendi verimize sahip olalım. Bu sayede, küresel yapay zeka firmalarıyla rekabet edebilir ve ulusal güvenliğimizi koruyabiliriz.”
