İnsan Düşüncesinin Sınırlı Hızı: Yapay Zeka Araştırmalarına Etkisi
Yapay zeka araştırmalarında önemli bir konu, insan düşüncesinin hızının yalnızca saniyede 10 bit olduğu tahminidir. Bu düşük veri hızı, beyin-bilgisayar arayüzleri ve yapay zeka geliştirme süreçlerinde önemli bir engel oluşturmaktadır.
Salı günü Neuron dergisinde yayımlanan “Varoluşun Dayanılmaz Yavaşlığı: Neden 10 bit/s’de yaşıyoruz?” başlıklı makalede, Caltech mezunu araştırmacı Jieyu Zheng ve biyolojik bilimler profesörü Markus Meister, insan beyninin bilişsel işlevlerini derinlemesine sorgularken dikkate değer bir soru yöneltiyorlar: “İç beyin düşünceyi saniyede yaklaşık 10 bit hızında işlerken, duyusal bilgileri işleyen dış beyin neden 100 milyon kat daha hızlı, yani saniyede yaklaşık 10^9 bit hızında çalışıyor?“
Yazarlar, bu çarpıcı rakamlar arasındaki büyük zıtlığın henüz açıklanmadığını belirterek, beyin fonksiyonlarının temel yönleri üzerinde duruyorlar. “Bu hız sınırını hangi sinirsel altyapı belirliyor? Beyin, 10 bit/s işlemek için neden milyarlarca nörona ihtiyaç duyuyor? Neden aynı anda yalnızca bir konu üzerinde yoğunlaşabiliyoruz?” gibi sorulara odaklanıyorlar. Bu çıkarımı test etmek oldukça basit; birden fazla konuyu aynı anda düşünmeye çalışırsanız, muhtemelen başarısız olursunuz. Öte yandan, bilgisayarlar çok sayıda yazılımı aynı anda çalıştırma yeteneğine sahiptir, ancak insan beyninin bu karmaşık yapıyı başarıyla yönetememesi dikkat çekicidir.
Araştırmacılar, bir bireyin 100 yıl boyunca, günde 24 saat boyunca saniyede 10 bit veri işlediğini varsaydıklarında, ortaya yalnızca 5 GB’lık bir veri deposunun çıktığını vurguluyorlar. Bu durum, birkaç bin liraya satın alınabilen bir giriş seviyesi telefonun ucuz kamerasıyla çekilen birkaç videonun bile bir insanın 100 yıl boyunca biriktirebildiği veriden daha fazla veri kapladığını göstermektedir.
Göze Kamera Takmak: Körlük Tedavisi Mümkün Mü?
Bu yavaş ve sınırlı kapasite, insanın bilgisayarlarla entegrasyonunu ve bazı hastalıkların tedavisini de zorlaştırmaktadır. Örneğin, gözün içine yerleştirilen elektrot dizileri kullanılarak ganglion hücrelerinin bir video kameradan gelen sinyallerle uyarılması yoluyla görme yeteneğinin geri kazandırılması amacıyla yapılan çalışmalar, saniyede gigabit mertebesinde veri hızları gerektirmektedir. Ancak, insan beyninin bu hızı karşılayamaması nedeniyle körlük gibi durumların tedavisi mümkün olmamaktadır.
Öte yandan, bu yavaş hızına rağmen insan beyni, hala tam anlamıyla keşfedilemeyen büyük bir gizem olarak kalmaya devam etmektedir.
