Dünya’nın Kayıp Kıtası: Büyük Adria
Yaklaşık 200 milyon yıl önce, Dünya’nın son süper kıtası Pangea, parçalanmaya başladı ve levha tektoniği sayesinde kıtalar, zamanla bugünkü konumlarına doğru hareket etti. Levha tektoniği, oldukça yakın bir geçmişte, 20. yüzyılın başlarında keşfedildi. Alman meteorolog Alfred Wegener, 1912 yılında kıtasal kaymayı ilk kez önerdi ve kıtaların bir zamanlar Pangea adı verilen büyük bir süper kıtada birleştiğini öne sürdü.
Okyanus sırtlarını inceleyen bilim insanları, kabuğun hareketinin ardındaki süreçleri anlamak için 1960’lara kadar beklemek zorunda kaldılar. Bu süreçte yankı sondajları ve manyetometreler gibi yeni teknolojilerin gelişimi büyük bir rol oynadı. Bu dönemde bilim insanları, yeni verileri bir araya getirerek levha tektoniği modelleri oluşturmayı başardılar ve zaman zaman yeni kıtalar da keşfettiler.
2019 yılında, bir ekip, jeolojik olarak karmaşık bir bölge olan Akdeniz’i on yıl boyunca inceleyip simüle etti. Bu araştırmalar sonucunda, Güney Avrupa’nın, 200 milyon yıl önce Afrika’dan ayrılan Grönland büyüklüğünde bir kıtasal kabuk parçasının üzerinde yer aldığını keşfettiler. Ekip, “Farkında olmadan, her yıl çok sayıda turist kayıp kıta Büyük Adria‘da tatil yapıyor” şeklinde bir yorumda bulundu.
Kayıp kıta Büyük Adria’nın büyük bir kısmı manto altına gömülmüş durumda. Ancak, kabuk parçaları (özellikle tortul kayaçlar), günümüzde Apenin Dağları, Alpler’in bazı kısımları, Balkanlar, Yunanistan ve Türkiye’yi oluşturuyor. Özetle, günümüzde yaşadığımız topraklar, 200 milyon yıl önce başka bir kıtanın parçalarıydı. Zamanla meydana gelen depremler ve tektonik hareketler sayesinde bu dev kıta parçaları, ufalanarak bugünkü Akdeniz bölgesi ortaya çıktı.
Diğer kayıp kıtalar arasında, 100 ila 80 milyon yıl önce suya gömülen ve yakın zamanda keşfedilen Zealandia da bulunmaktadır. Ancak elbette, bu tarih aralıklarına dair insan yaşamı belirtileri veya efsaneleri bulunmadığı için bu çok eski kıtalar, üzerinde gelişmiş medeniyetlerin yaşadığı varsayılan Atlantis ve Mu kıtalarının öyküsü kadar ilgi çekici görünmüyor.
Büyük Adria’nın oluşumu hakkında hazırlanan detaylı bir videoyu aşağıda bulabilirsiniz.
