Raphael’in ünlü eseri Madonna della Rosa’nın dikkat çeken detaylarından biri, sol üst köşedeki Madonna, Çocuk ve St. John’un arkasında duran St. Joseph figürüdür. Bu figür, diğerlerinden oldukça farklı ve özgün bir şekilde resmedilmiştir. Uzun yıllardır sanat tarihçileri ve akademisyenler, bu farklılık nedeniyle Madonna della Rosa tablosundaki St. Joseph’in Raphael tarafından değil, başka bir sanatçı tarafından yapıldığını öne sürmüşlerdir.
Tabloda yer alan bu yüzü izlerken, Raphael’in bu bölgeyi neden farklı şekilde tasarlamış olabileceği konusunda çeşitli teoriler ortaya atılmıştır. Ancak günümüzde gelişen yapay zeka teknolojileri, bu tartışmalara yeni bir boyut kazandırmıştır. Yapay zeka algoritmaları sayesinde, eserin detaylı analizleri yapılmakta ve bu yüzün Raphael’e ait olup olmadığı konusunda yeni ve çarpıcı sonuçlar elde edilmektedir.
Araştırma ekipleri, bu konuda önemli bir aşamaya ulaşarak, Madonna della Rosa tablosundaki bu yüzün Raphael tarafından çizilmediğini kesin olarak tespit etti. Bu yüzün başka biri tarafından resmedildiği düşünülmekte, fakat kimin tarafından çizildiği ise hâlâ belirsizliğini korumaktadır. Yapay zekanın analizleri, bu yüzün diğer figürlerden farklı tekniklerle ve tarzda çizildiğini ortaya koymakta ve bu durum, eserin orijinalliği ve yapım süreci hakkında yeni soruları gündeme getirmektedir.
ScienceAlert’in bildirdiğine göre, Birleşik Krallık ve ABD’den gelen uzmanlar, geliştirdikleri ileri düzey algoritmalar sayesinde, bu detaylı analizleri başarıyla gerçekleştirmiştir. Kullanılan yöntemler arasında, Microsoft’un önceden eğitilmiş olan ResNet50 yapay zeka mimarisi ile birlikte, sanat eserlerini tanıma ve sınıflandırma konusunda oldukça yüksek başarı oranı yakalayan Destek Vektör Makinesi (SVM) makine öğrenimi algoritmaları bulunmaktadır. Bu algoritmalar, tabloyu detaylı şekilde tarayarak, farklı bölümlerin farklı eller tarafından yapılıp yapılmadığını tespit etmektedir.
Yapay zekanın yaptığı analizler, eserin tamamını değil, özellikle yüz bölümlerini incelediğinde, Raphael’in bu bölgeyi resmetmediğine dair kesin bulgular ortaya koymuştur. Bu durum, sanat tarihçileri ve uzmanlar arasında yeni tartışmalara yol açmıştır. Bazı uzmanlar, bu yüzün muhtemelen usta bir başka sanatçı olan Giulio Romano veya başka bir çağdaşının eseri olabileceğini öne sürüyor olsa da, şu an için kesin bir yargıya varmak mümkün değildir.
Profesör Hassan Ugail’in yaptığı açıklamalar, bu teknolojik gelişmelerin sanat tarihi alanında yeni kapılar açtığını göstermektedir. Ugail, “Derin özellik analizi kullanarak, yapay zekaya Raphael’in tarzını ve tekniklerini öğretmek amacıyla, onun orijinal eserlerinin fotoğraflarını kullandık. Bu sayede, bilgisayar, insan gözünün göremediği mikroskobik detayları görebiliyor ve analiz edebiliyor” ifadelerini kullanmıştır.
Bu araştırmada, Microsoft’un geliştirdiği ve önceden eğitilmiş olan ResNet50 mimarisi, özellikle sanat eseri analizinde yüksek başarıyla kullanılmıştır. Bu mimari, yapay zekanın detaylı görsel analiz yapabilmesini sağlamakta ve sanatçıların tarzlarını ayırt edebilmesi konusunda önemli bir araç olmaktadır. Ayrıca, modelin, bir eserin veya onun belirli bölümlerinin hangi sanatçı tarafından yapıldığını belirleyebilmesi için, o sanatçının yeterince çok sayıda eserinin veri tabanında bulunması gerekmektedir.
Madonna della Rosa’nın hikayesine gelince, bu eser 1518 ile 1520 yılları arasında tuval üzerine yapıldı ve Raphael’in en önemli başyapıtlarından biri olarak kabul edilir. Raphael, eser üzerinde çalışmasını tamamladıktan sonra, kimsenin sorgulamayacağını düşündüğü sol üst köşedeki St. Joseph figürünü, muhtemelen genç çırağına veya başka bir yardımcısına bırakmış olabilir. Raphael’in 1520’de vefat ettiği düşünüldüğünde, bu bölümü tamamlayan kişinin, onun yakın çevresinde biri olabileceği olasılığı güçleniyor. Ancak, tüm bunlar sadece spekülasyon ve teorilerdir; kesin bilgiye ulaşmak şu an için mümkün değildir.
Sanat tarihçileri, 19. yüzyılın ortalarına kadar, Madonna della Rosa tablosunun orijinalliği ve yapım süreci konusunda ciddi şüpheler taşımamışlardır. Ayrıca, Wikipedia gibi kaynaklar da, bu tablonun orijinalliği ve sanatçı katkısı konusunda belirsizliklerin olduğunu belirtmektedir. Ancak, yapay zekanın geliştirdiği yeni analiz yöntemleri sayesinde, en azından yüz bölümlerinin Raphael’e ait olup olmadığı konusunda daha net sonuçlar elde edilebilmektedir.
