2024’te İstihdam Piyasası Nasıl Şekillendi?
2024 yılını değerlendirirken, yılı iki döneme ayırmak faydalı olacaktır: İlk altı ay ve sonraki altı ay. İlk yarı, iş geçişkenliği açısından oldukça hareketli ve performanslı bir dönemdi. Ancak yaz sonrasında, piyasalarda beklenmedik bir durağanlık yaşandı. Bu durum, yalnızca Türkiye için değil, global ölçekte de bir durgunluk yaşandığını gösteriyor. Özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi büyük ekonomiler, ciddi bir türbülansa girdi. Bu büyük pazarların yaşadığı zorluklar, diğer pazarları da etkileyerek global istihdam dinamiklerinin değişmesine neden oldu. Genel olarak, 2024’ün ilk altı ayı daha olumlu bir atmosfer sunarken, ikinci altı ay daha durağan bir tablo sergiledi.
Açık Uçurum: İşveren ve Çalışan Beklentileri
Maaşlar ve çalışan beklentileri arasındaki uçurum her zaman var olmuştur; ancak bu yıl bu uçurumun daha da genişlediğini gözlemliyoruz. Beklentiler oldukça yükseldi. Şirketler artık bir asgari ücreti baz almanın yanı sıra, enflasyonu ve global firmaların Euro/TL değerini de göz önünde bulundurmak zorunda. Euro’nun değeri yaklaşık %14 artarken, dolar artışı %20 civarına ulaştı. Öngörümüz, 2025 yılı için birçok firmanın yalnızca Ocak ayında bir maaş artışı yapması yönünde. Bazı firmalar ise yıl ortasında ek bir artış gerçekleştirmeyi planlıyor. Özellikle Avrupa’da, başta büyük otomotiv devleri olmak üzere, birçok firma bu yıl için maaş artışı yapmamayı tercih etti. Bu firmalar, enflasyon oranlarına bağlı olarak %3-4 civarında bir artış planlıyordu fakat bu artışları dahi uygulamayacaklarını açıkladılar.
En Çok İlgi Gören Sektörler
2024 yılı itibarıyla Türkiye’de en fazla istihdam geçişkenliğine sahip sektörler arasında %35 ile endüstri ve üretim ilk sırada yer aldı. Bunu %21 ile perakende sektörü takip ederken, hızlı tüketim malları ve finansal hizmetler de önemli bir yer tutuyor. Roller bazında ise satış ve pazarlama ile üretim ve finans alanları öne çıkıyor. Global ölçekte şirketler, özellikle teknoloji sektöründe daha fazla serbest çalışan istihdamına yönelmişken, Türkiye’de bu pazar henüz yeterince gelişmemiş durumda. Şu anda hibrit çalışma modeli, yani haftada üç gün ofiste, iki gün evde çalışma biçimi daha fazla tercih edilmektedir. Ancak, ofiste birlikte çalışmanın verimliliği artırdığına dair bir inanç mevcut. İşverenler, çalışanları ofise çekmeye çalışsalar da, hibrit modelin %10 daha verimli sonuçlar verdiği gözlemleniyor.
50 Yaş Üstü İstihdamın Önemi
50 yaş üstü çalışanların istihdamı, firmalar tarafından giderek daha fazla önemseniyor. Bu çalışanlar, sahip oldukları tecrübeleri genç nesillerle paylaşarak bir sinerji yaratıyor. 50 yaş üstü çalışanların şirket bağlılığı daha yüksek olduğu için işten ayrılma oranları da düşüyor. Mentorluk yapabilme yetenekleri, genç çalışanlar için büyük bir avantaj sağlıyor ve bu durum bazı firmalar tarafından stratejik bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor. Bu trendin 2025 yılı itibarıyla da devam etmesini bekliyoruz.
2025 Öngörüleri
Firmalar, 2025 yılına durgunluğa hazırlıklı bir şekilde girmeyi planlıyor ve değişiklikleri üst yönetimden, özellikle CEO koltuğundan başlatmayı hedefliyorlar. Finansal anlamda önemli bir değişim bekleniyor; firmalar 2025’i konsolidasyon yılı olarak değerlendiriyor. Hem finansallarına dikkat edecekler hem de mevcut çalışanlarını elde tutmaya çalışacaklar. Eğitim departmanlarının, 2025’te şirketler için büyük bir rol oynaması bekleniyor. Eğitime yapılan yatırımlar, mevcut ekipleri korumak ve daha fazla pazar payı elde etmek için kritik önem taşıyacak. 2025, bazı küçük ölçekli firmalar için hayatta kalma yılı olurken, büyük firmalar mevcut kadroyu korumayı tercih edecekler. Ayrıca, çalışanların iş değiştirme konusundaki cesareti artmış durumda; durağan piyasa düşüncesi geride kalıyor ve 2025’te daha fazla iş değişikliği göreceğiz. Yapay zeka uygulamalarının da önümüzdeki dönemde önemli bir yer tutacağı öngörülüyor. 2025 yılı temkinli bir yıl olacak ve büyük bir büyüme beklenmiyor.
Kadın İstihdamı
2024 yılında beyaz yaka pozisyonlarına yerleşen adayların %58’i erkek, %48’i ise kadın olarak kaydedildi. 2023 ile kıyaslandığında, kadın çalışanların oranında bir artış söz konusu; 2023’te bu oran %40 seviyelerindeydi.
